Dịch thuật Dịch thuật tiếng Anh Kinh nghiệm dịch thuật

Kinh nghiệm dịch tài liệu tiếng Anh chuyên ngành

Dịch thuật là một công việc đòi hỏi người dịch phải có tính kiên trì, cẩn thận và cầu thị. Đối với tài liệu khoa học và chuyên ngành, người dịch cần biết phân tích để nắm vững ý chính của văn bản nguồn kết hợp khả năng ứng dụng ngôn ngữ tạo nên văn bản đích phù hợp về nội dung và thuật ngữ. Bản dịch tốt là bản dịch chính xác, dễ hiểu và quen thuộc với lối tư duy của người đọc. Để làm được điều này, người dịch phải không ngừng tăng cường hiểu biết, trau dồi ngoại ngữ, cũng như củng cố vốn tiếng Việt phong phú. Dưới đây là một số kinh nghiệm dịch tài liệu Tiếng Anh chuyên ngành đã được đúc kết bởi nhiều dịch giả.

Phân tích tài liệu chuyên ngành cần dịch

Các bạn đã từng đọc 1 vài văn bản Tiếng Anh hay một cuốn truyện, tiểu thuyết đơn giản cũng rất dễ nhận ra văn phong, cách dùng từ trong Tiếng Anh khá khác với Tiếng Việt. Có một trường hợp rất thường xảy ra đó là khi bạn dịch từng từ trong văn bản (dịch word-by-word) sang Tiếng Việt rất dễ gây hiểu lầm và sai lệch với ý nghĩa thực sự của văn bản. Chính vì vậy mà việc phân tích tài liệu trước khi bắt tay vào dịch là vô cùng quan trọng để dịch thuật tiếng anh chuyên ngành chất lượng.

Phân tích tài liệu chuyên ngành gồm các công việc như: đọc qua hay đọc đi đọc lại bản gốc, nắm bắt ý nghĩa thực sự của văn bản bằng tư duy logic, tra từ chuyên ngành và tìm lời giải thích cho những cấu trúc khó, trúc trắc. Ngoài ra, khi phân tích bạn còn biết được nhiều vấn đề như phong cách mà tác giả sử dụng là thông thường hay trang trọng; xác định tài liệu ấy được diễn ra trong hoàn cảnh nào, thời gian, không gian ra sao, có nhân vật nào được nhắc đến trong văn bản không và mối quan hệ giữa các nhân vật đó là gì…

Việc này có tác dụng quan trọng trong việc xác định chính xác thể loại và chuyên ngành của tài liệu. Hơn nữa, nó còn giúp người dịch nắm bắt được nội dung và hiểu ý chính để từ đó tìm ra phương pháp dịch văn bản Tiếng Anh hiệu quả nhất.

Chuẩn bị công cụ dịch thuật

  • Kiến thức về chuyên ngành:  Đây là hành trang căn bản khi bạn muốn dịch một tài liệu Tiếng Anh chuyên ngành. Nếu bạn mới bắt đầu và có thể lựa chọn dịch theo ý muốn, bạn nên chọn loại văn bản mà bạn am hiểu, đề tài mình thích để dịch như chuyên ngành bạn đang theo học chẳng hạn. Dịch những văn bản này vừa giúp bạn nâng cao kiến thức chuyên ngành lại vừa quen thuộc, không gây khó khăn trong việc hiểu đại ý và tìm từ ngữ dịch. Còn nếu bạn phải dịch một số tài liệu không phải chuyên ngành thì dưới đây là một số điều bạn cần chuẩn bị:
  • Những từ điển chuyên ngành: Mỗi chuyên ngành đều có từ điển riêng giải thích những từ ngữ từ đơn giản đến hàn lâm của lĩnh vực đó. Ví dụ như về chuyên ngành kỹ thuật, bạn có thể tìm mua cuốn từ điển kỹ thuật Anh văn kỹ thuật cơ khí của tác giả: Phan Văn Đáo, ngoài ra Từ Điển Khoa Học Và Kỹ Thuật Anh-Việt Nxb Khoa học Kỹ thuật ( Nhiều tác giả ), cũng là một số gợi ý.

  • Internet: Nếu bạn không tìm được sách từ điển chuyên ngành thì Internet là công cụ hỗ trợ đắc lực và không thể thiếu cho dịch thuật viên khi họ tra cứu những từ ngữ chuyên ngành , những định nghĩa chuẩn, những tin tức chuyên ngành mới. Ngoài ra bạn có thể tìm kiếm lời giải thích trên Internet khi gặp những cấu trúc khó, lạ trong bài.

Phương pháp dịch thuật tiếng Anh chuyên ngành

  • Dịch bám nghĩa của từng chữ: cách dịch này ít dùng trong dịch tài liệu tiếng Anh chuyên ngành vì như đã nói ở trên, tài liệu chuyên ngành có nhiều từ ngữ và văn phong hàn lâm, khó giải thích khi dịch word-by-word. Nếu văn bản không chứa nhiều cấu trúc khó thì có thể áp dụng phương pháp này.
  •  Dịch thoát nghĩa: chuyên ngành, thuật ngữ kỹ thuật, vốn từ không những tiếng anh mà cả tiếng việt phải khá phong phú, cách diễn dịch này có thể tóm lược, bỏ qua, thêm bớt, ví dụ những trạng từ thường không gây thay đổi nghĩa của câu văn nhiều, có thể bỏ qua.

  • Bản địa hóa tài liệu – Ngôn ngữ : Sử dụng vốn kiến thức và kinh nghiệm của mình, truyền tải chính xác nội dung của tài liệu theo phong cách hành văn chung của địa phương , quốc gia đó.
    Dù bạn chọn phương pháp dịch nào hay kết hợp thì vẫn phải tuân thủ theo đúng 3 đặc điểm nguyên tắc dịch thuật như :

     + Trung thành với nguyên bản.

     + Sự chính xác cho dù có dịch thoát ý đi chăng nữa.

     + Diễn đạt sang ngôn ngữ thứ hai thật thanh thoát, tự nhiên theo văn phong của ngôn ngữ thứ hai.

Dịch và chỉnh sửa sau dịch

  • Trong lúc dịch bạn nên không ngừng tham khảo các tài liệu liên quan đến văn bản bạn đang dịch, vừa để nâng cao kiến thức về mảng đó, dịch sẽ sâu sắc hơn, vừa tích lũy thêm vốn từ để diễn đạt một cách chính xác, sinh động.
  • Sau khi dịch, trong lúc soát lại bài bạn nên tham khảo thêm sách vở, bạn bè, diễn đàn, thầy cô, giáo viên dạy anh văn nếu các bạn thấy có chỗ nào đó chưa ổn. Thông thường khi dịch tiếng anh chuyên ngành với một tài liệu cụ thể không chỉ được dịch một lần mà còn phải chỉnh sửa ít nhiều.

Trên đây là những phương pháp để học dịch tiếng anh chuyên ngành hiệu quả và dễ thực hiện, hãy đặt mục tiêu và kiên trì trong việc học và nâng cao kỹ năng dịch tiếng anh của mình nhé!

Leave a Comment